Groenlandse haaien, bekend om hun buitengewone levensduur van 250 tot 500 jaar, vertonen al op 150-jarige leeftijd een ernstige leeftijdsgebonden hartziekte. Deze ontdekking daagt het conventionele begrip van veroudering en een lang leven uit, en onthult een unieke veerkracht bij deze diepzeeroofdieren. Ondanks duidelijke tekenen van hartverslechtering ervaren de haaien geen verminderde levensduur of verminderde functie – een paradox die fundamentele vragen oproept over de biologie van veroudering.
Het paradoxale hart
Onderzoekers van Scuola Normale Superiore in Pisa, Italië, analyseerden hartweefsel van zes Groenlandse haaien, allemaal meer dan 3 meter lang en naar schatting tussen de 100 en 150 jaar oud. Met behulp van geavanceerde microscopietechnieken vonden ze hoge niveaus van fibrose (littekenvorming), lipofuscine (een marker van mitochondriale schade) en nitrotyrosine (wat duidt op ontstekingen en oxidatieve stress) in de harten van de haaien.
Bij mensen zouden dergelijke niveaus een duidelijke indicator zijn van hartfalen, maar bij Groenlandse haaien correleert deze accumulatie niet met functionele achteruitgang. Dit suggereert dat de soort mechanismen heeft ontwikkeld om chronische oxidatieve schade te tolereren in plaats van deze volledig te vermijden.
“Het feit dat er een wezen op deze planeet bestaat wiens hart kan samenleven met het verouderingsproces zonder duidelijke achteruitgang is opmerkelijk”, zegt Alessandro Cellerino, lid van het onderzoeksteam.
Vergelijkende studie benadrukt aanpassingen
Om deze veerkracht te begrijpen, vergeleken de onderzoekers de harten van Groenlandse haaien met die van twee andere soorten: de fluwelen buiklantaarnhaai (levensduur tot 11 jaar) en de turquoise killifish (levensduur slechts enkele maanden). De lantaarnhaai vertoonde geen tekenen van fibrose, terwijl de killivis, ondanks zijn korte levensduur, enkele van dezelfde nitrotyrosinekenmerken vertoonde als de Groenlandse haai.
Deze vergelijking onderstreept dat het hart van de Groenlandse haai niet alleen maar langzaam veroudert; het past zich actief aan aan leeftijdsgebonden schade op een manier die de functionaliteit behoudt. De accumulatie van deze markers lijkt niet schadelijk en tart de verwachtingen van onderzoeken naar korterlevende organismen.
Implicaties voor onderzoek naar veroudering
De bevindingen suggereren dat ons begrip van moleculaire verouderingsmechanismen onvolledig is. Wetenschappers concentreren zich traditioneel op kortlevende modelorganismen (wormen, muizen, ratten), maar zien de potentiële inzichten van uitzonderlijk langlevende soorten zoals Groenlandse haaien en Groenlandse walvissen over het hoofd.
Joao Pedro Magalhaes van de Universiteit van Birmingham wijst erop dat we nog steeds niet volledig begrijpen welke veranderingen bij veroudering schadelijk zijn en welke niet. Het hart van de Groenlandse haai laat zien dat verouderingskenmerken niet altijd gelijk staan aan functionele achteruitgang, een cruciale realisatie voor toekomstig verouderingsonderzoek.
Samenvattend stelt het opmerkelijk veerkrachtige hart van de Groenlandse haai fundamentele aannames over veroudering en een lang leven ter discussie. Deze soort biedt een unieke kans om te bestuderen hoe organismen aanzienlijke leeftijdsgerelateerde schade kunnen tolereren en zelfs kunnen gedijen, waardoor mogelijk nieuwe strategieën kunnen worden ontsloten voor het bevorderen van gezond ouder worden bij andere soorten – inclusief de mens.
