De komeet 3I/ATLAS, een bezoeker van buiten ons zonnestelsel, ondergaat een opvallende transformatie terwijl hij zich van de zon verwijdert: hij verandert van roodachtige naar groenachtige tinten. Deze kleurverandering is niet alleen esthetisch; het biedt astronomen waardevolle aanwijzingen over de samenstelling en het gedrag van de komeet en biedt een zeldzame blik op materialen afkomstig uit een ander sterrenstelsel.
De kleurverschuiving uitgelegd
De komeet leek aanvankelijk roder toen hij de zon naderde, als gevolg van het feit dat de gassen in zijn coma (de wolk van gas en stof rond de kern) opwarmden en licht uitstraalden. Dit proces vindt plaats wanneer bevroren materialen direct in gas sublimeren, waarbij de vloeibare fase wordt omzeild. Terwijl 3I/ATLAS zich van de zon verwijderde, begonnen nieuwe gassen te ontsnappen, waarvan sommige een zwakke groene gloed uitstralen die waarneembaar is door telescopen zoals Gemini North op Hawaï.
Deze verschuiving is belangrijk omdat ze laat zien hoe de komeet reageert op zonnewarmte en in de loop van de tijd verschillende verbindingen vrijgeeft. Door deze veranderingen te volgen, kunnen wetenschappers beter begrijpen waaruit 3I/ATLAS is gemaakt en hoe interstellaire objecten zich gedragen.
Röntgenobservaties onthullen verborgen gassen
Als aanvulling op de waarnemingen in zichtbaar licht observeerde het ruimtevaartuig XMM-Newton van de European Space Agency de komeet bijna twintig uur lang in röntgenstraling. Röntgenstralen, hoewel onzichtbaar voor het menselijk oog, worden geproduceerd wanneer gassen die van de komeet stromen in botsing komen met de zonnewind. Bij deze botsing komen gassen als waterstof en stikstof aan het licht, die op andere manieren moeilijk te detecteren zijn.
Deze röntgenwaarnemingen zijn vooral waardevol omdat ze wetenschappers in staat stellen gassen te identificeren die anders verborgen zouden blijven. De gegevens bevestigen dat 3I/ATLAS een unieke samenstelling heeft vergeleken met kometen die in ons zonnestelsel worden gevormd.
Een zeldzame interstellaire bezoeker
Komeet 3I/ATLAS is pas het derde bevestigde interstellaire object dat is waargenomen, na ‘Oumuamua (2017) en komeet 2I/Borisov (2019). Met een snelheid van zo’n 210.000 kilometer per uur is het een voorbijgaande bezoeker die niet zal terugkeren, nadat hij honderden miljoenen jaren geleden uit een ander sterrenstelsel werd verdreven.
De hoge snelheid van de komeet is een cruciaal detail: het betekent dat het object er doorheen trekt in plaats van te worden gevangen door de zwaartekracht van onze zon. Dit maakt het een uitzonderlijke kans voor onderzoek, omdat wetenschappers materialen uit een andere stellaire omgeving kunnen analyseren zonder de complicaties van langdurige orbitale interacties.
Wat maakt 3I/ATLAS uniek?
Uit vroege gegevens blijkt dat de koolstofdioxide-waterverhouding van de komeet verschilt van die in ons zonnestelsel, en onderzoekers hebben ongebruikelijke hoeveelheden metalen en stof ontdekt. Ondanks speculaties over buitenaardse ruimtevaartuigen benadrukken NASA-functionarissen dat de waargenomen verschillen consistent zijn met een komeetlichaam uit een andere stellaire omgeving.
Zoals NASA-wetenschapper Tom Statler het treffend verwoordde: “Het is anders, en toch is het nog steeds koffie.” In dit geval lijkt de komeet op de kometen die in ons zonnestelsel voorkomen, maar vertoont hij opwindende, unieke kenmerken.
Meerdere ruimtevaartuigen, waaronder Hubble, James Webb en anderen, zijn naar 3I/ATLAS gestuurd om zoveel mogelijk gegevens te verzamelen voordat deze het zonnestelsel verlaten. De nieuwste waarnemingen worden ook met het publiek gedeeld via realtime telescoopevenementen, waardoor meer transparantie en betrokkenheid bij het wetenschappelijke proces mogelijk wordt.
De studie van 3I/ATLAS biedt een ongekende kans om meer te leren over de vorming en evolutie van objecten buiten ons zonnestelsel, waardoor inzicht wordt verkregen in de diverse materialen die in de Melkweg voorkomen.
