Paleontologen hebben in Mexico een nieuwe soort vogelachtige dinosaurus opgegraven, die opvalt door zijn ongewoon dikke, koepelvormige schedel. Dit fossiel suggereert dat het wezen in een rechtstreekse strijd verwikkeld was met anderen in zijn soort – een gedrag dat voorheen ongezien was bij nauw verwante dinosaurusgroepen.
Een unieke Troodontid: Xenovenator espinosai
De nieuw geïdentificeerde soort, genaamd Xenovenator espinosai, leefde ongeveer 73 miljoen jaar geleden tijdens het Late Krijt. Het behoort tot de familie Troodontidae, bekend om hun behendigheid en relatief grote hersenen. Wat deze dinosaurus onderscheidt is het dramatisch verdikte dak van zijn schedel, dat op sommige plaatsen wel 1,2 cm kan reiken.
Belangrijke anatomische kenmerken zijn onder meer:
- Zwaar koepelvormige frontale en pariëtale (schedelbeenderen)
- Dichte botstructuur met in elkaar grijpende hechtingen
- Ruw, gestreept buitenoppervlak
Deze kenmerken lijken sterk op die van pachycephalosauriden: dinosaurussen die beroemd zijn om hun versterkte schedels die worden gebruikt bij kopstoten. Xenovenator is echter slechts in de verte verwant aan deze groepen, waardoor deze aanpassing een verrassende ontwikkeling is.
Het pleidooi voor intraspecifieke gevechten
Onderzoekers geloven dat de verdikte schedel een aanpassing was voor intraspecifieke gevechten, dat wil zeggen gevechten tussen leden van dezelfde soort. Het team gebruikte CT-scans om de dichte constructie van de schedel te bevestigen, wat deze theorie verder ondersteunde.
Waarom is dit belangrijk?
Voorheen waren aanpassingen voor fysieke gevechten grotendeels ongedocumenteerd bij niet-aviaire theropoden (vleesetende dinosauriërs). De ontdekking van Xenovenator is het eerste bekende voorbeeld van een dergelijke modificatie bij paravianen (een groep die vogels en hun nauwste verwanten van dinosauriërs omvat).
De variatie in schedeldikte tussen exemplaren suggereert verschillen in leeftijd of geslacht, waarbij oudere of mannelijke individuen mogelijk extremere versterking ontwikkelen.
Implicaties voor de evolutie van dinosauriërs
De ontdekking benadrukt de rol van seksuele selectie bij het vormgeven van de evolutie van dinosauriërs. Displaystructuren en wapens waren gebruikelijk, maar Xenovenator suggereert dat gevechten wellicht wijdverspreider waren dan eerder werd gedacht, vooral binnen de onderfamilie Troodontinae.
De aanwezigheid van een verwante soort, Xenovenator robuustus, in New Mexico duidt op een unieke clade van troodontiden met dikke schedels die endemisch zijn in de zuidwestelijke regio van Noord-Amerika.
“Seksuele selectie, inclusief aanpassingen voor vertoon en gevecht, was een wijdverbreid fenomeen bij dinosauriërs uit het Laat Krijt.”
Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Diversity. Het fossiel onderstreept de opmerkelijke diversiteit van dinosauriërs in het Late Krijt en benadrukt hoe de concurrentie om partners of territorium de evolutie van gespecialiseerde fysieke eigenschappen aanstuurde.
Uiteindelijk levert de ontdekking van Xenovenator espinosai waardevol inzicht op in het gedrag en de evolutionaire druk waarmee kleine, lichtgebouwde theropoden tijdens het dinosaurustijdperk te maken kregen.
