Een golf van particuliere investeringen, onder leiding van Schmidt Sciences van voormalig Google-CEO Eric Schmidt, staat klaar om astronomisch onderzoek snel vooruit te helpen met vier nieuwe geavanceerde telescopen. Het initiatief – drie op de grond gebaseerde arrays en één ruimteobservatorium – markeert een opmerkelijke verschuiving naar particulier gefinancierde grootschalige wetenschap, die mogelijk de toekomst van ontdekkingen in het veld opnieuw vormgeeft.
Een nieuw tijdperk voor ruimteobservatie
Het meest ambitieuze onderdeel van het project is Lazuli, een ruimtetelescoop die is ontworpen om de Hubble-ruimtetelescoop qua verzamelgebied met 70% te overtreffen. Als het in 2029 wordt gelanceerd zoals voorspeld, zal het de eerste volledig particulier gefinancierde ruimtetelescoop in de geschiedenis worden. Dit is veelbetekenend: hoewel de commerciële ruimtevaartondernemingen zijn gegroeid, hebben slechts weinigen in deze mate prioriteit gegeven aan puur wetenschappelijke vooruitgang.
Pete Klupar, uitvoerend directeur van Lazuli, beweert dat het project zich in een ongekend tempo zal ontwikkelen: “We gaan het over drie jaar doen, en we gaan het doen voor een belachelijk lage prijs.” Deze snelheid wordt mogelijk gemaakt door een gestroomlijnd besluitvormingsproces: Schmidt Sciences werkt met één enkele aandeelhouder, waardoor bureaucratische vertragingen worden geëlimineerd.
Lazuli zal beschikken over een spiegel van 3,1 meter, geoptimaliseerd voor observaties in nabij-infrarode en optische golflengten, en zal in een kosteneffectieve maanresonante baan draaien. Belangrijke instrumenten zijn onder meer een optische breedbeeldcamera, een integrale veldspectrograaf en een contrastrijke coronagraaf die exoplaneten rechtstreeks in beeld kan brengen. Wetenschappers zijn optimistisch dat Lazuli een aanvulling zal zijn op de Nancy Grace Roman Space Telescope van NASA, waardoor de zoektocht naar aardachtige planeten rond zonachtige sterren zal worden versneld.
Op de grond gebaseerde arrays die de mogelijkheden uitbreiden
Naast Lazuli financiert Schmidt Sciences drie telescoopprojecten op de grond:
- Argus Array: Argus is al in 2028 operationeel en zal de hemel in zichtbaar licht onderzoeken met behulp van 1.200 telescopen met een kleine opening, wat samen overeenkomt met een telescoop van 8 meter. Het enorme gezichtsveld van 8.000 vierkante graden maakt realtime observatie van voorbijgaande gebeurtenissen mogelijk.
- Deep Synoptic Array (DSA): De DSA, die in 2029 in Nevada wordt gelanceerd, zal bestaan uit 1.656 telescopen van 1,5 meter met een bereik van 20 bij 16 kilometer. Deze radiotelescoop scant de hemel in radiobanden en onthult verborgen bronnen zoals centra van sterrenstelsels en zwarte gaten.
- Large Fiber Array Spectroscopic Telescope (LFAST): Samengesteld uit 20 schaalbare modules, zal LFAST functioneren als een vervolgfaciliteit, waardoor de bestaande onderzoeksmogelijkheden worden uitgebreid. Het innovatieve ontwerp elimineert dure koepels door gebruik te maken van individuele cilindrische behuizingen voor elke telescoopmodule.
Een reactie op verschuivende prioriteiten
De opkomst van het Schmidt Observatory System komt in een tijd van toenemende onzekerheid voor de door de overheid gefinancierde wetenschap. De bezuinigingen door de regering-Trump op wetenschappelijke budgetten en personeelsbezetting hebben een financieringstekort gecreëerd, wat particuliere investeerders ertoe heeft aangezet in te grijpen.
Zoals Klupar stelde: “Tussen de congestie van de ruimte en de bezuinigingen op de overheidsbegrotingen ontstaat er een storm van mogelijkheden.” De wendbaarheid en efficiëntie van de particuliere sector bieden een potentiële oplossing, die snellere ontwikkelingscycli en lagere kosten belooft.
Deze trend roept vragen op over de toekomstige rol van publieke versus private financiering bij grootschalige wetenschappelijke inspanningen. Terwijl Schmidt Sciences prioriteit geeft aan ‘wetenschap omwille van de wetenschap’, worden andere commerciële ondernemingen in de ruimte vaak gedreven door winst- of geopolitieke doeleinden.
Het experiment zal testen of één enkele, beslissende aandeelhouder de ontdekking echt kan versnellen, en of dit model kan worden geschaald naar andere disciplines. Het succes of falen van het project zou het landschap van wetenschappelijke vooruitgang de komende decennia kunnen hervormen.
