Het is voor het eerst mogelijk dat wetenschappers met succes sporen-DNA hebben geëxtraheerd uit kunstwerken toegeschreven aan Leonardo da Vinci. De bevindingen, die momenteel niet zijn geverifieerd door peer review, suggereren een genetische link tussen een schets met rood krijt met de titel ‘Heilig Kind’ en een 15e-eeuwse brief geschreven door een verre neef van de meester uit de Renaissance.
Genetische verbanden gevonden in kunstwerken en historische documenten
Het onderzoek, gepubliceerd op de preprint-server bioRxiv, identificeerde overeenkomende Y-chromosoomsequenties in zowel de tekening als de brief. Deze sequenties komen overeen met een genetische afstamming die zijn oorsprong vindt in Toscane, de geboorteplaats van Da Vinci. Y-chromosomen worden vrijwel identiek doorgegeven van vader op zoon, waardoor dit een potentieel belangrijke stap is in de richting van het reconstrueren van het volledige genetische profiel van Da Vinci.
De conclusies van het onderzoek zijn echter niet definitief. Er wordt nog steeds gedebatteerd over de authenticiteit van ‘Heilig Kind’, waarbij sommige experts suggereren dat het mogelijk is gemaakt door een van Da Vinci’s studenten. Dan zou het DNA volledig van iemand anders kunnen zijn. Besmetting door curatoren of beheerders door de eeuwen heen is ook een mogelijkheid.
De zoektocht naar authenticiteit van kunst en het ontdekken van genialiteit
Het bredere doel van dit onderzoek reikt verder dan alleen het identificeren van het DNA van Da Vinci. Wetenschappers hopen genetische markers te gebruiken om betwiste kunstwerken te authenticeren en zelfs potentiële biologische factoren te onderzoeken die bijdragen aan zijn uitzonderlijke capaciteiten, zoals superieur zicht. De uitdaging is echter aanzienlijk.
Obstakels bij de toegang tot overblijfselen en historische gegevens
Het graf van Da Vinci in Frankrijk werd tijdens de Franse Revolutie verstoord, waardoor zijn stoffelijke resten verspreid werden. Zelfs als er botten op zijn huidige begraafplaats achterblijven, wordt de toegang voor DNA-sequencing geblokkeerd totdat een betrouwbaar referentiemonster is veiliggesteld. Dit heeft ertoe geleid dat onderzoekers zich hebben geconcentreerd op het extraheren van DNA uit zijn kunstwerken – een moeilijke taak, omdat veel stukken verboden terrein zijn en sommige, zoals ‘Studie van de voorpoten van een paard’, geen menselijk DNA opleveren.
Bijkomende hindernissen zijn onder meer de onbekende begraafplaats van da Vinci’s moeder, Caterina di Meo Lippi, wier mitochondriaal DNA waardevolle kruisverwijzingen zou kunnen opleveren. Op dezelfde manier is de toegang tot het graf van zijn vader in Florence geweigerd. Da Vinci liet ook geen bekende directe nakomelingen achter, wat de traditionele genealogische verificatie bemoeilijkte.
Lopend onderzoek en alternatieve bronnen
Onderzoekers analyseren nu botten uit een familiekluis met de overblijfselen van da Vinci’s grootvader, Antonio da Vinci. Ze onderzoeken ook een haarlok die naar verluidt in 1863 uit de baard van Da Vinci is gehaald. De extractiemethode – een zacht wattenstaafje – zou kunnen worden toegepast op andere historische kunstwerken met een onzekere oorsprong.
Uiteindelijk kan de meest veelbelovende weg voorwaarts het analyseren van manuscripten en tekeningen zijn die definitief aan Da Vinci worden toegeschreven. De huidige preprint vertegenwoordigt een opmerkelijke inspanning, waarbij gebruik wordt gemaakt van geavanceerde technieken om de genetische erfenis van een van de meest iconische figuren uit de geschiedenis te onderzoeken.
