Antarctica heeft de afgelopen dertig jaar bijna 12.950 vierkante kilometer aan geaard ijs verloren, waarbij de grootste verliezen zich concentreerden langs kwetsbare kustlijnen. Dit komt neer op een gebied dat ongeveer twee keer zo groot is als Delaware, en onderstreept een zorgwekkende trend van instabiliteit van de ijskappen die verband houdt met de stijgende oceaantemperaturen.
De retraite volgen
De studie, geleid door wetenschappers van de Universiteit van Californië, Irvine, bracht nauwgezet de veranderingen in de ‘aardingslijn’ van Antarctica in kaart – de kritische grens waar ijs overgaat van rustend op gesteente naar drijvend op de oceaan. Het terugtrekken van deze linie is een belangrijke indicator voor het versnellen van het ijsverlies en de daaropvolgende stijging van de zeespiegel. Het onderzoek analyseerde dertig jaar aan satellietgegevens (1992-2025) van meerdere internationale ruimtevaartorganisaties, waarbij gebruik werd gemaakt van radarinstrumenten om verschuivingen in deze grens nauwkeurig te volgen.
De aardingslijn is van belang omdat deze bepaalt hoe snel landijs in de oceaan terechtkomt. Wanneer deze lijn zich terugtrekt, glijdt er meer ijs van het land af, wat rechtstreeks bijdraagt aan de stijging van de zeespiegel.
Regionale variaties in ijsstabiliteit
Terwijl ongeveer 77% van de kustlijn van Antarctica sinds 1996 stabiel is gebleven, heeft zich een substantiële terugtrekking voorgedaan in West-Antarctica, het Antarctisch Schiereiland en delen van Oost-Antarctica. De meest dramatische veranderingen werden waargenomen langs de kust van de Amundsenzee en in de Getz-sector, waar de aardingslijn op sommige locaties tot wel 42 km is teruggetrokken.
Warm oceaanwater is de belangrijkste drijfveer voor deze terugtocht. Diepe onderwaterkanalen leiden warmere stromingen naar de basis van gletsjers, waardoor het ijs van onderaf smelt en de ijsplaten die als natuurlijke barrières fungeren, zwakker worden. Dit proces versnelt de stroom van landijs naar de zee.
Anomalieën en onzekerheden
De studie identificeerde ook een raadselachtig patroon langs het noordoostelijke Antarctische Schiereiland. Sommige ijsplaten zijn ingestort en gletsjers zijn aanzienlijk teruggetrokken, maar de oorzaak blijft onduidelijk. Onderzoekers hebben nog niet bevestigd dat warm oceaanwater de belangrijkste drijvende kracht is in deze regio, wat erop wijst dat andere factoren een rol kunnen spelen.
“Er speelt iets anders – het is nog steeds een vraagteken”, zegt hoofdauteur Eric Rignot.
Implicaties voor toekomstige projecties
Dit uitgebreide 30-jarige record biedt cruciale gegevens uit de echte wereld voor het valideren van computermodellen die worden gebruikt om de toekomstige zeespiegelstijging te projecteren. Modellen moeten de waargenomen veranderingen nauwkeurig repliceren om als betrouwbaar te worden beschouwd.
De bevindingen suggereren dat, hoewel een groot deel van Antarctica relatief stabiel blijft, dit evenwicht mogelijk niet standhoudt. Het huidige tempo van ijsverlies is alarmerend en zou verder kunnen versnellen als de opwarmingstrends zich ongecontroleerd voortzetten.
De stabiliteit van Antarctica is niet gegarandeerd en het potentieel voor sneller ijsverlies blijft een aanzienlijke bedreiging.
