Pochodząca spoza naszego Układu Słonecznego Kometa 3I/ATLAS przechodzi uderzającą transformację w miarę oddalania się od Słońca, zmieniając barwę z czerwonawej na zielonkawą. Ta zmiana koloru to nie tylko zjawisko estetyczne; dostarcza astronomom cennych wskazówek na temat składu i zachowania komety, oferując rzadką okazję do zbadania materiałów pochodzących z innego układu gwiezdnego.
Wyjaśnienie zmiany koloru
Kometa początkowo wydawała się bardziej czerwona, gdy zbliżała się do Słońca, ze względu na ogrzewanie gazów w jej śpiączce (obłok gazu i pyłu otaczający jądro) oraz emisję światła. Proces ten zachodzi, gdy zamrożone materiały sublimują bezpośrednio do stanu gazowego, z pominięciem fazy ciekłej. W miarę jak 3I/ATLAS oddala się od Słońca, zaczęły uwalniać się nowe gazy, z których część emituje słabą zieloną poświatę wykrywaną przez teleskopy takie jak Gemini North na Hawajach.
Ta zmiana jest znacząca, ponieważ pokazuje, jak kometa reaguje na ciepło słoneczne i z czasem uwalnia różne związki. Śledząc te zmiany, naukowcy mogą lepiej zrozumieć, z czego zbudowany jest 3I/ATLAS i jak zachowują się obiekty międzygwiezdne.
Obserwacje rentgenowskie ujawniają ukryte gazy
Uzupełniając obserwacje w świetle widzialnym, należąca do Europejskiej Agencji Kosmicznej sonda kosmiczna XMM-Newton obserwowała kometę w promieniach rentgenowskich przez prawie 20 godzin. Promienie rentgenowskie, choć niewidoczne dla ludzkiego oka, powstają, gdy gazy wydobywające się z komety zderzają się z wiatrem słonecznym. Zderzenie to ujawnia gazy, takie jak wodór i azot, które są trudne do wykrycia innymi metodami.
Te obserwacje rentgenowskie są szczególnie cenne, ponieważ pozwalają naukowcom zidentyfikować gazy, które w przeciwnym razie pozostałyby ukryte. Dane potwierdzają, że 3I/ATLAS ma unikalny skład w porównaniu do komet powstałych w naszym Układzie Słonecznym.
Rzadki międzygwiezdny gość
Kometa 3I/ATLAS to dopiero trzeci potwierdzony obiekt międzygwiazdowy zarejestrowany po „Oumuamua (2017) i komecie 2I/Borisov (2019). Poruszający się z prędkością około 220 000 km/h jest to przelotny gość, który nie powróci, odkąd został wyrzucony z innego układu gwiezdnego setki milionów lat temu.
Duża prędkość komety jest krytycznym szczegółem: oznacza, że obiekt przelatuje obok, a nie jest przechwytywany przez grawitację naszego Słońca. To sprawia, że jest to wyjątkowa okazja do badań, ponieważ naukowcy mogą analizować materiał z innego obszaru gwiazdowego bez komplikacji związanych z długoterminową interakcją orbitalną.
Co sprawia, że 3I/ATLAS jest wyjątkowy?
Wstępne dowody sugerują, że stosunek dwutlenku węgla do wody w komecie różni się od proporcji obserwowanych w naszym Układzie Słonecznym, a badacze wykryli niezwykłe ilości metali i pyłu. Pomimo spekulacji na temat pozaziemskich statków kosmicznych urzędnicy NASA podkreślają, że zaobserwowane różnice są zgodne z ciałem komety z innego środowiska gwiezdnego.
Jak trafnie zauważył naukowiec z NASA, Tom Statler: „To inna, a jednak to wciąż ta sama kawa”. W tym przypadku kometa przypomina komety występujące naturalnie w naszym Układzie Słonecznym, ale ma fascynujące, unikalne cechy.
Kilka statków kosmicznych, w tym Hubble, James Webb i inne, zostało wysłanych do 3I/ATLAS w celu zebrania jak największej ilości danych, zanim opuszczą Układ Słoneczny. Najnowsze obserwacje są także udostępniane opinii publicznej w czasie rzeczywistym za pośrednictwem wydarzeń teleskopowych, co pozwala na większą przejrzystość i zaangażowanie w proces naukowy.
Badanie 3I/ATLAS oferuje bezprecedensową możliwość poznania powstawania i ewolucji obiektów poza naszym Układem Słonecznym, zapewniając wgląd w różnorodność materiałów istniejących w całej galaktyce.
