Czas potrzebny na przejście produktów przemiany materii przez przewód pokarmowy – tak zwany czas pasażu jelitowego – nie jest jedynie kwestią regularności wypróżnień. Ostatnie badania sugerują, że „szybkość” jelit może być krytycznym, choć często pomijanym czynnikiem określającym skład mikrobiomu i ogólne ryzyko rozwoju różnych chorób.
Związek między czasem tranzytu a mikrobiomem
Kompleksowy przegląd z 2023 r. opublikowany w czasopiśmie Gut wykazał znaczące różnice między mikrobiomami osób „szybkich” (krótki czas transportu) i osób „powolnych” (długi czas transportu).
Po przeanalizowaniu danych pochodzących od tysięcy uczestników, w tym osób zdrowych i pacjentów cierpiących na takie schorzenia, jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy marskość wątroby, naukowcy odkryli, że czas przejścia pokarmu jest silnym czynnikiem prognostycznym zdrowia jelit, często dostarczającym więcej informacji niż samo patrzenie na dietę.
W badaniu podkreślono kilka kluczowych wniosków na temat wpływu prędkości na ekosystem w pomieszczeniach zamkniętych:
- Szybki transport: Mikrobiom tych ludzi jest zdominowany przez szybko rosnące gatunki bakterii, które dobrze się rozwijają na diecie wysokowęglowodanowej i niskotłuszczowej.
- Powolny tranzyt: takie mikrobiomy są często zdominowane przez inne gatunki, czasem te, które najlepiej rozwijają się dzięki spożyciu białka.
- Luka w różnorodności: Warto zauważyć, że obie skrajności (bardzo szybki i bardzo wolny tranzyt) charakteryzowały się mniejszą różnorodnością drobnoustrojów niż przeciętne osobniki.
„Biorąc pod uwagę między- i wewnątrzosobnicze różnice w szybkości tranzytu jelitowego, możemy pogłębić wiedzę na temat interakcji między dietą a mikroflorą, a także zidentyfikować specyficzne sygnatury mikrobiomu powiązane z chorobami” – zauważył zespół badawczy kierowany przez dietetyków Nikolę Prohačkovą i Henrika Roagera.
Dlaczego jest to ważne dla długotrwałego zdrowia
Konsekwencje tych odkryć wykraczają daleko poza zwykły komfort trawienny. Ponieważ mikrobiom jelitowy jest nierozerwalnie powiązany z ogólnym stanem zdrowia organizmu, „środowisko” tworzone przez tempo transportu może wpływać na szersze procesy biologiczne.
1. Związek z chorobami
Powolny pasaż i przewlekłe zaparcia są klinicznie powiązane z:
* Zaburzenia metaboliczne;
* Procesy zapalne;
* Zaburzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona.
2. Efekt sprzężenia zwrotnego
Badanie sugeruje potencjalną pętlę sprzężenia zwrotnego: dominujące gatunki bakterii w szybkim lub wolnym jelicie wytwarzają specyficzne metabolity, które pomagają utrzymać to szczególne środowisko, skutecznie „blokując” obecny stan ekosystemu jelitowego.
3. Personalizowana medycyna i żywienie
To odkrycie pomaga wyjaśnić, dlaczego uniwersalne porady zdrowotne często nie działają. Dwie osoby mogą spożywać identyczne jedzenie, ale doświadczać zupełnie innych skutków biologicznych ze względu na indywidualny rytm jelit. Oznacza to, że:
* Zalecenia dietetyczne powinny być dostosowane do prędkości przejazdu danej osoby.
* Probiotyki i suplementy mogą działać inaczej w zależności od tego, jak długo pozostają w jelitach.
* Zabiegi medyczne oddziałujące na jelita mogą wymagać dostosowania w zależności od indywidualnego tempa trawienia pacjenta.
Jak mierzony jest ten proces
Aby dojść do tych wniosków, naukowcy stosują różne metody śledzenia przemieszczania się pokarmu przez okrężnicę, w tym Bristol Stool Form Scale (klasyfikacja konsystencji), śledzenie przejścia połkniętych barwników lub użycie wyspecjalizowanych do spożycia kapsułek sensorycznych. Narzędzia te pozwalają badaczom sprawdzić, ile czasu bakterie mają na fermentację swojej zawartości, regulację kwasowości i wytwarzanie metabolitów wpływających na organizm.
Wniosek
Czas pasażu jelitowego jest istotnym elementem profilu biologicznego człowieka i znacząco wpływa na różnorodność drobnoustrojów oraz zdrowie metaboliczne. Rozpoznanie tych indywidualnych „rytmów jelitowych” mogłoby utorować drogę do bardziej precyzyjnego i spersonalizowanego podejścia do odżywiania i zapobiegania chorobom.
