W ciągu ostatnich trzech dekad Antarktyda straciła prawie 5000 mil kwadratowych (12 950 kilometrów kwadratowych) lodu przyczepionego do lądu, przy czym najbardziej znaczące straty skoncentrowały się wzdłuż wrażliwych wybrzeży. Odpowiada to obszarowi mniej więcej dwukrotnie większemu od stanu Delaware i uwydatnia niepokojący trend niestabilności pokrywy lodowej związany ze wzrostem temperatury oceanów.
Śledzenie odwrotu
Badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine dokładnie udokumentowało zmiany w „linii przywiązania” Antarktydy – krytycznej granicy, na której lód przechodzi ze stanu spoczywającego na skale do unoszącego się w oceanie. Cofnięcie się tej linii jest kluczowym wskaźnikiem przyspieszenia utraty lodu i późniejszego wzrostu poziomu morza. W badaniu przeanalizowano dane satelitarne z 30 lat (1992–2025) pochodzące z różnych międzynarodowych agencji kosmicznych, wykorzystujące instrumenty radarowe do dokładnego śledzenia przesunięć tej granicy.
Linia przywiązania ma znaczenie, ponieważ określa, jak szybko lód na lądzie przedostaje się do oceanu. W miarę oddalania się tej linii więcej lodu zsuwa się z lądu, co bezpośrednio przyczynia się do wzrostu poziomu morza.
Regionalne różnice w stabilności lodu
Chociaż od 1996 r. około 77% wybrzeża Antarktydy pozostało stabilne, znaczny odwrót nastąpił na Antarktydzie Zachodniej, Półwyspie Antarktycznym i częściach Antarktydy Wschodniej. Najbardziej dramatyczne zmiany zaobserwowano wzdłuż wybrzeża Morza Amundsena oraz w sektorze Goetz, gdzie linia przywiązania cofnęła się w niektórych miejscach o 42 km.
Ciepła woda oceanu jest głównym powodem tego odwrotu. Głęboko podwodne kanały kierują ciepłe prądy do podstawy lodowców, topiąc lód od dołu i osłabiając lodowe szelfy, które służą jako naturalne bariery. Proces ten przyspiesza przepływ lodu z lądu do morza.
Anomalie i niepewności
Badanie ujawniło także tajemniczy wzór wzdłuż północno-wschodniego Półwyspu Antarktycznego. Niektóre szelfy lodowe zapadły się, a lodowce znacznie się cofnęły, ale przyczyna pozostaje niejasna. Naukowcy nie potwierdzili jeszcze, że główną przyczyną w tym regionie jest ciepła woda oceaniczna, co wskazuje, że w grę mogą wchodzić inne czynniki.
„To, co jeszcze ma znaczenie, nadal pozostaje znakiem zapytania” – mówi główny autor Eric Rignot.
Implikacje dla przyszłych prognoz
Ten kompleksowy zapis z 30 lat dostarcza ważnych danych ze świata rzeczywistego do testowania modeli komputerowych używanych do przewidywania przyszłego wzrostu poziomu morza. Modele muszą dokładnie odtwarzać zaobserwowane zmiany, aby można je było uznać za wiarygodne.
Wyniki sugerują, że chociaż duża część Antarktydy pozostaje stosunkowo stabilna, równowaga ta może nie zostać zachowana. Текущие темпы потери льда вызывают тревогу и могут ещё больше ускориться, если тенденции потепления останутся неконтролируемыми.
Stabilność Antarktydy nie jest gwarantowana, a możliwość szybszej utraty lodu pozostaje poważnym zagrożeniem.
