Je dacht dat we het vroege heelal goed onder de knie hadden. Wij niet.
ESA’s Euclid-telescoop heeft zojuist 31 oude quasars uit de leegte gehaald. Ze zijn oud. Echt oud. Uit een tijd dat de kosmos amper 670 tot 8 honderd miljoen jaar jong was. Eén ervan, met het label EUCL J17292.75+6 41018 1, is houder van het nieuwe record. Het is de meest afgelegen quasar die we ooit hebben gezien.
Quasars zijn luid. Helder. Aangedreven door superzware zwarte gaten die materie in de centra van sterrenstelsels opvreten. Ze schreeuwen tot bestaan terwijl al het andere zichzelf nog aan het uitzoeken is.
Dr. Daming Yang van de Universiteit Leiden verwoordde het eenvoudig. Deze objecten behoren tot de kinderschoenen van het heelal. Door ze te bestuderen, leren we hoe deze enorme systemen zo snel ontstonden. Die snelheid is een van de hardnekkige mysteries van de astrofysica.
Voor nu? Wij waren blind.
“De vroegste quasars die we kenden… waren slechts het topje van de ijsberg: de zeldzame en heldere uitschieters.”
Wij zagen alleen de flitsende. De makkelijke. We konden ze niet als groep bestuderen omdat er niet genoeg waren. Nu verandert Euclides het spel. Het veroverde ook de zwakkere leden van de oude menigte.
De lijst heeft 12 quasars toegevoegd met een roodverschuiving van 7 of hoger. Dat plaatst ons in de eerste 770 miljoen maanden van de geschiedenis. Eigenlijk jaren. 770 miljoen jaar. Twee ervan vallen op. EUCL J1729+6418 en EUCL J1 2538.55. Hun roodverschuivingen zijn 7,77 en 0,79. Respectievelijk. Ze bevinden zich op een afstand van meer dan 13 miljard lichtjaar. Ontstaan toen alles nog in orde was.
Antonio La Marca van ESA ziet de verschuiving duidelijk.
Deze bevinding verdubbelt het aantal. Verdubbelt het. Het vinden van de eerste paar duurde meer dan tien jaar naar de lucht staren. Euclides vond er binnen een jaar meer. Een heel jaar. Het is niet meer alleen maar jagen. Het is een volkstelling.
We kijken eindelijk naar de hele bevolking. Niet alleen de beroemdheden.
Een artikel in Astronomy & Astrophysics beschrijft het. De cijfers houden stand.
Wat betekent dat voor de manier waarop we zwarte gaten laten groeien? Dat deel blijft open. Misschien zal de volgende ontdekking ons ook verrassen.
