Horace Benedect de Saussure nie był typowym XVIII-wiecznym akademikiem. Urodzony w Genewie 17 lutego 1740 roku, całe życie spędził wpatrując się w góry dominujące nad jego horyzontem. Zmarł tam 22 stycznia 1799 r. Zanim jednak stał się legendą Alp, był poważnym fizykiem i filozofem, wykładającym w Akademii Genewskiej od 1762 r.
Człowiek, który faktycznie wprowadził termin geologia do użytku naukowego, nie siedział w „kości słoniowej”. Wspinał się po górach.
Narodziny terminu naukowego
Termin „geologia” wszedł do nomenklatury naukowej dzięki szeroko zakrojonej pracy Saussure’a Podróże po Alpach. Tomy te, opublikowane w latach 1779–1796, były czymś więcej niż tylko dziennikami podróży. Reprezentowały one wynik ponad trzydziestu lat dokładnych badań terenowych. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak w prosty sposób wyjaśniać złożone pojęcia geologiczne, nie szukaj dalej niż jego pisma. Sprawił, że historia Ziemi stała się zrozumiała dla dociekliwej publiczności.
Ale jego ciekawość nie ograniczała się do kamieni. Saussure miał obsesję na punkcie mierzenia niewidzialnego.
Mierzenie niewidzialnego
Wkład Saussure’a w naukę był praktyczny i precyzyjny. Prawdopodobnie w 1766 roku skonstruował pierwszy elektrometr – przyrząd do pomiaru potencjału elektrycznego. W XVIII wieku był to znaczący postęp w elektryczności statycznej.
Co bardziej znane, w 1783 roku stworzył pierwszy higrometr wykorzystujący ludzkie włosy. Dlaczego włosy? Ponieważ ludzki włos rozszerza się i kurczy w zależności od zmian wilgotności powietrza. Było to eleganckie rozwiązanie wykorzystujące prostą technologię do rozwiązania złożonego problemu. Dla pierwszych alpinistów wiedza o wilgotności powietrza była czymś więcej niż tylko naukową ciekawostką. To była kwestia przetrwania.
„Słowo „geologia” zostało wprowadzone do nomenklatury naukowej przez Saussure’a wraz z publikacją pierwszego tomu jego książki „Podróże po Alpach”.
Granit i pochodzenie
Saussure nie tylko mierzył atmosferę. Spojrzał na ziemię pod butami. Przeprowadził wczesne eksperymenty laboratoryjne, aby określić pochodzenie granitu. W XVIII wieku była to kwestia kontrowersyjna. Czy granit był skałą magmową (powstałą z stygnącej magmy), czy skałą osadową (powstała z warstw sprasowanego materiału)? Praca Saussure’a pomogła skierować debatę we właściwym kierunku, kładąc podwaliny pod współczesną petrologię.
Był politykiem (uczonym generalistą) w epoce, która ceniła specjalizację. Fizyk, który wspinał się po górach. Filozof zajmujący się pomiarami elektryczności statycznej. Człowiek, który dał nam słowo określające naukę o samej Ziemi.
Do dziś używamy jego narzędzi. Nadal używamy jego słowa. Góry pozostają obojętne na nasze próby nazwania ich.
